Hoe ANB met Terreinobjecten bouwt aan Smart Nature
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) beheert, beschermt en ontwikkelt ruim 70.000 hectare natuurgebieden, bossen en parken in Vlaanderen. Van heide tot bossen en van duinen tot slikken en schorren. De natuurgebieden van ANB geven plant- en diersoorten ademruimte én bieden mensen een plek om te wandelen, fietsen, vogelspotten of ontspannen.
Om het natuurbeheer efficiënter, innovatiever en toekomstgerichter te maken, zet ANB in op Smart Nature: datagedreven natuurbeheer waarbij menselijke terreinexpertise wordt versterkt door digitale en slimme technologie. Zo kan de organisatie sneller zien wat er speelt in een natuurgebied en beter bepalen welk beheer nodig is.
Het project Terreinobjecten levert daarvoor een cruciale bouwsteen: betrouwbare, uniforme en herbruikbare terrein-masterdata. Het maakt zichtbaar welke objecten er in de domeinen bestaan, waar ze staan en voor welke processen ze relevant zijn.
Avineon Tensing ondersteunt ANB bij de technische ontwikkeling van deze digitale basis, onder meer met expertise op de ArcGIS-stack, VertiGIS development en datamigraties met FME.
Wist je dat ANB…
- ruim 70.000 hectare natuurgebieden, bossen en parken in Vlaanderen beheert?
- meer dan 300 natuurgebieden toegankelijk maakt voor bezoekers?
- werkt met ongeveer 80 boswachters verspreid over Vlaanderen?
- met Smart Nature menselijke terreinkennis versterkt met digitale en slimme technologie?
- met Terreinobjecten bouwt aan één masterdatabron voor heel ANB?
- binnen terreinbeheer met ruim 300 medewerkers werkt, waaronder regiobeheerders, boswachters, ploegbazen en groenarbeiders?
De uitdaging
Een natuurgebied bestaat niet alleen uit bomen, planten en dieren. Om natuur te beheren én mensen ervan te laten genieten, zijn er ook allerlei Terreinobjecten nodig. Denk aan wildrasters, poorten, toezichtspaden, picknickbanken en ruimings- en verzamelpistes. Maar ook aan habitatbomen waar vleermuizen of nesten in zitten en aanplantingen die opgevolgd en beschermd moeten worden.
Voor boswachters zijn die objecten onderdeel van het dagelijkse werk. Ze weten wat waar staat, welke objecten aandacht vragen en welke informatie belangrijk is voor beheer, bezoekers, houtverkoop of onderhoud.
Historisch werd die informatie vaak lokaal bijgehouden. Op papier, in eigen - niet door IT ondersteunde - toepassingen, in aparte datasets of volgens verschillende werkwijzen per regio. Ook groeiden er lokale oplossingen, bijvoorbeeld in QField. Die hielpen mensen op het terrein vooruit, maar maakten het moeilijker om als organisatie op één gedeelde databasis verder te bouwen. Ook als boswachters op pensioen gaan is kennisoverdracht moeilijk als alle informatie nog op papier en losse apps staat.
Daardoor kon informatie over punten, wegen, werkpaden, rasters, pistes of bomen per databron verschillen. Soms stond eenzelfde object verschillende keren net op een andere locatie. Of werd informatie opnieuw gekopieerd voor een ander proces.
De ambitie was daarom helder: één masterdatabron opbouwen voor Terreinobjecten. Niet als losstaand systeem, maar als basis voor processen als beheerwerken, beleving, communicatie, houtverkoop, terreinbeheer, onderhoud, toegankelijkheidsregelingen en noodplannen.
De oplossing
ANB bouwt met ondersteuning van Avineon Tensing aan een centrale databank voor Terreinobjecten die als masterdata voor heel ANB kan dienen. En een mobiele applicatie (ook offline te gebruiken) waarmee boswachters Terreinobjecten buiten op het terrein kunnen raadplegen, registreren en aanpassen.
Deze applicatie had er eigenlijk al tien tot twintig jaar geleden moeten zijn. Vroeger kopieerden mensen heel veel. Nu wordt eigenlijk alles gestroomlijnd, samengebracht, geautomatiseerd. Het is een werk van lange adem, maar de terreinobjecten zijn daar een belangrijk stuk in de puzzel.
De applicatie draait, in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, niet alleen om objecten op een kaart. Een Terreinobject is ook informatie waar werkprocessen op verder bouwen. Een slagboom moet geïnstalleerd, onderhouden of hersteld kunnen worden. Pistes zijn nodig om hout-exploitatie gecontroleerd te laten verlopen. Toegangen zijn belangrijk voor bezoekers, maar ook voor hulpdiensten. En habitatbomen moeten duidelijk geïnventariseerd zijn.
Door die informatie centraal te beheren, hoeft data niet telkens opnieuw gekopieerd te worden voor een ander proces. Dezelfde gegevens kunnen nu ook gebruikt worden voor beheerwerken, terreinbeheer, bezoekersbeheer, communicatie, houtverkoop, toegankelijkheid en noodplannen. Daarmee groeit de applicatie uit tot een digitale basis onder het werk buiten. Niet als doel op zich, maar om kennis uit het veld beter vast te houden en bruikbaar te maken voor heel ANB.
Een mobiele toepassing die meebeweegt met het terrein
Voor de Terreinobjecten-applicatie koos ANB voor VertiGIS Studio Mobile, in combinatie met VertiGIS Studio Workflow. Die combinatie maakt het uitgebreide en complexe datamodel achter de Terreinobjecten op een gebruiksvriendelijke manier beschikbaar voor boswachters en andere terreinmedewerkers.
De toepassing ondersteunt hen op drie manieren:
- Stap voor stap registreren
VertiGIS Studio Workflow bouwt formulieren dynamisch op op basis van het onderliggende datamodel. Zo worden gebruikers stap voor stap begeleid wanneer zij een nieuw Terreinobject registreren of een bestaand object wijzigen. - Meer grip op datakwaliteit
In de formulieren kunnen automatische controles worden ingebouwd. Dat verkleint de kans op fouten en ondersteunt een uniforme, kwaliteitsvolle registratie in heel Vlaanderen. - Ook bruikbaar zonder bereik
Boswachters werken dagelijks in natuurgebieden waar mobiele dekking niet altijd gegarandeerd is. Daarom kunnen zij Terreinobjecten ook zonder internetverbinding registreren en aanpassen. Zodra er opnieuw verbinding is, worden de wijzigingen gesynchroniseerd met de centrale databank.
De dynamische formulieren maken het bovendien eenvoudig om in de toekomst nieuwe types Terreinobjecten aan de applicatie toe te voegen.
Het resultaat
De Terreinobjecten-applicatie gaat binnenkort live. De eerste reacties van boswachters zijn positief. Zij zien vooral de meerwaarde van één toepassing waarin Terreinobjecten en beheerwerken samenkomen, in plaats van losse apps of lokale oplossingen naast elkaar.
De grootste winst zit in datakwaliteit. Informatie hoeft niet meer voor elk proces opnieuw gekopieerd te worden, maar wordt centraal vastgelegd, gestroomlijnd en herbruikbaar gemaakt. Daardoor blijft terreinkennis beter behouden, wordt ANB minder afhankelijk van lokale oplossingen en ontstaat één masterdatabron voor heel het agentschap. Van beheerwerken en natuurbeheerplannen tot bezoekersbeheer, houtverkoop, monitoring, rapportering en analyse.
Ook richting de Smart Nature visie is dat belangrijk. Datagedreven natuurbeheer begint bij betrouwbare basisdata: weten wat er op het terrein staat, waar het staat, welke functie het heeft en in welke toestand het zich bevindt. Met correcte data over Terreinobjecten kunnen terreinobservaties, GIS-data, satellietbeelden, drones, sensoren en AI steeds beter verbonden worden aan echte objecten op het terrein.
Daarmee vormt de Terreinobjecten-applicatie ook een bouwsteen voor een Digital Twin van de natuur. Die niet alleen uit beelden, sensoren of modellen bestaat, maar ook uit betrouwbare informatie over wat er op het terrein aanwezig is.
Met deze basis kunnen we onze bedrijfsprocessen efficiënter laten verlopen. Van natuurbeheer tot natuurbeleving voor de burger. Het helpt ons om onze dienstverlening te verbeteren en middelen optimaal in te zetten. Ook bij de overheid staan budgetten onder druk, dus we willen zo efficiënt mogelijk omgaan met wat we hebben.
Stap voor stap groeit zo een digitale representatie van de natuurgebieden in Vlaanderen. Niet als vervanging van de kennis van boswachters, maar als versterking ervan. Terreinkennis wordt beter vastgelegd, slimmer verbonden en breder bruikbaar. Zodat de natuurgebieden in Vlaanderen ook in de toekomst goed beheerd, beschermd en toegankelijk gehouden kunnen worden.
Ook bouwen aan een betrouwbare digitale basis?
Of het nu gaat om water- en energienetwerken, overheidsdata, mobiliteit, bouw en infrastructuur of openbare orde en veiligheid: betrouwbare data is de basis voor betere keuzes, efficiëntere processen en toekomstbestendige dienstverlening.
Wil je versnipperde datasets samenbrengen, processen slimmer ondersteunen of bestaande informatie beter bruikbaar maken voor de hele organisatie? Avineon Tensing denkt graag mee over de juiste aanpak.
